Ο άνθρωπος κοιτάει τα άστρα… και ονειρεύεται

«Πίσω από κάθε ζωντανό πλάσμα υπάρχουν τριάντα φαντάσματα. Αυτή είναι η σχέση ανάμεσα σε ζωντανούς και νεκρούς. Εκατό περίπου δισεκατομμύρια ανθρώπινα πλάσματα έχουν ζήσει στον πλανήτη μας από τότε που εμφανίστηκε για πρώτη φορά ζωή. Ο αριθμός αυτός παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, γιατί κατά κάποια περίεργη σύμπτωση, υπάρχουν κι εκατό περίπου δισεκατομμύρια άστρα στον αστρικό μας χώρο, δηλαδή στο Γαλαξία μας. Έτσι, για κάθε άνθρωπο που κάποτε έζησε λάμπει στο διάστημα κι ένα άστρο».

Με τα παραπάνω λόγια ξεκινάει το βιβλίο «Η Οδύσσεια του Διαστήματος» του Άρθουρ Κλαρκ, δείχνοντας με ανάγλυφο τρόπο πόσο άμεσα συνυφασμένη είναι η παρατήρηση των αστεριών με τον άνθρωπο. Η Αστρονομία γεννήθηκε από την ανίκητη δίψα του ανθρώπου να κατανοήσει το Σύμπαν και να βρει απαντήσεις που ξεπερνούσαν τα ανθρώπινα όρια. Είναι σχεδόν τόσο παλιά όσο ο ίδιος ο άνθρωπος και δείγματα των παρατηρήσεων του ουρανού βρίσκουμε σε όλους τους ανθρώπινους πολιτισμούς. Ο άνθρωπος ανέκαθεν αναζητούσε στα άστρα να βρει το ρόλο και τη θέση του στη δημιουργία του Θεού. Τοποθετώντας την εστία του ενδιαφέροντος έξω από τον εαυτό του, έρχεται αντιμέτωπος με τα αποτελέσματα των αστρονομικών μελετών, διαρκώς επανεκτιμά τη θέση του μέσα στον ευρύτερο κοσμικό χώρο, ενώ και η ίδια η φιλοσοφία διαμορφώνεται ανάλογα, επιτρέποντάς του «να ξεφύγει από τα δεσμά της καθημερινότητας, από τον περιορισμένο ορίζοντα της ενασχόλησής του», όπως αναφέρει ο Χρίστος Γούδης, πρόεδρος της Εθνικής Αστρονομικής Επιτροπής. Καθώς ξετυλίγεται η ιστορία, μπορούμε επιπλέον να εκτιμήσουμε γιατί στην ευχή είναι τόσο σημαντικά όσα έμαθε και πόσο τον επηρέασε όλη αυτή η ενόραση μέσω της κλειδαρότρυπας του έργου του Θεού.

Αρχικά, η παρατήρηση του ουρανού βοηθούσε στον προσανατολισμό και στη δημιουργία ενός ημερολογίου, αλλά επίσης εξέφραζε το δέος και το φόβο προς τα φαινόμενα που ο άνθρωπος δεν μπορούσε να ελέγξει. Ο Ήλιος και η Σελήνη θεοποιήθηκαν και προσωποποιήθηκαν (Ήλιος  Απόλλωνας ή αιγυπτιακά Ρα, Μητέρα Γη, Πατέρας Ουρανός), ενώ οι πόλεμοι, οι πλημμύρες και το πεπρωμένο του ανθρώπου καθορίζονταν από τις θέσεις των πλανητών, δηλαδή η αρχική παρατήρηση του αστροφώτιστου ουρανού ήταν μαγικής και αστρολογικής φύσεως. Μπορεί βέβαια κάτι τέτοιο να μην προσεγγίζει καν τον όρο της επιστήμης, αλλά βοήθησε στη χαρτογράφηση των αστέρων και στις μεγάλης ακριβείας μετρήσεις των αστρονομικών φαινομένων. Μια ανάγκη που εκμεταλλεύονταν πρακτικά οι γεωργοί ώστε να κατορθώσουν να κάνουν εκτιμήσεις για τις καλλιέργειές τους (βροχών και καθορισμός εποχών)

Τι συμβόλιζαν όμως τα αστέρια για τον απλό κόσμο; Για κάποιες φυλές δεν ήταν παρά οι πρόγονοί τους, τα αγαπημένα πρόσωπα που έχουν πεθάνει και «μας παρακολουθούν από ψηλά», όπως χαρακτηριστικά λέει ο Μουφάσα στον μικρό Σίμπα στην ταινία της Ντίσνεϋ ‘Ο βασιλιάς των λιονταριών’. Για άλλους τα άστρα (ακόμα και σήμερα, που οι αστρολογικές προβλέψεις αποτελούν το κερασάκι στην τούρτα για να αρχίσει η μέρα μετά τον πρωινό καφέ) σημαίνουν οιωνούς, καλούς ή κακούς και οι ζωές των ανθρώπων προσαρμόζονται ανάλογα. Για τους αθεράπευτα ρομαντικούς, τα αστέρια δεν είναι παρά η απόδειξη της απεραντοσύνης και της μεγαλειότητας του Σύμπαντος, ένα μικρό μέρος της οποίας είμαστε εμείς.

Οι αστρονομικές γνώσεις αρχαίων πολιτισμών φαίνονται και από τα αρχαιολογικά μνημεία, τα οποία έχουν αστρονομικό προσανατολισμό, συνδέονται δηλαδή με αστρονομικά φαινόμενα, όπως η Μεγάλη Πυραμίδα του Χέοπα, το Στόουνχετζ, το Μάτσου Πίτσου και η πυραμίδα Ίνστεν Ίτζα των Μάγιας με τα παιχνιδίσματα του φωτός κατά τις ισημερίες. Το ημερολόγιο των Μάγιας, επίσης, είναι εκπληκτικής ακρίβειας.

Αξιόπιστη πηγή για αστρονομικές γνώσεις αποτελεί η μυθολογία των Βαβυλώνιων, των Χαλδαίων, των Ινδών, ενώ υπάρχουν μαρτυρίες για αστρονομικές παρατηρήσεις και από τους Κινέζους. Όλοι οι παραπάνω λαοί είχαν ονομάσει τους αστερισμούς, είχαν αναπτύξει ημερολόγια και κατέγραφαν τις εκλείψεις του Ήλιου και της Σελήνης.

Οι αρχαίοι Έλληνες, ήταν οι πρώτοι για τους οποίους υπάρχουν καταγεγραμμένες μαρτυρίες πως προχώρησαν ένα βήμα παρακάτω. Ήταν οι πρώτοι που μελέτησαν τα αστέρια με επιστημονικό τρόπο, δηλαδή προσπάθησαν να ερμηνεύσουν τον κόσμο που μας περιβάλλει με τη βοήθεια των μαθηματικών, δίνοντας φιλοσοφικό νόημα στις απαντήσεις που έδωσαν για τη δομή και το σκοπό του Σύμπαντος. Ο Μεσαίωνας και η καθολική εκκλησία στάθηκε εμπόδιο για περαιτέρω ανάπτυξη της αστρονομίας, και έπρεπε να περάσουν περίπου 2000 χρόνια και ένα ανελέητο κυνήγι μαγισσών προκειμένου να εξελιχθεί η εικόνα με την οποία βλέπει ο άνθρωπος το Σύμπαν.

Άμεση συνέπεια της ραγδαίας εξέλιξης της τεχνολογίας τον τελευταίο αιώνα, είναι η τεράστια εξέλιξη και στον τομέα της Αστρονομίας, τόσο με τη Διαστημική, όσο και με τη βελτίωση των οργάνων. Για το λόγο αυτό θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Αστρονομία είναι η πιο παλιά, αλλά ταυτόχρονα και μια από τις πιο σύγχρονες επιστήμες.

Ας δούμε πώς εξελίσσεται η αντίληψη του κόσμου και του ρόλου μας σε αυτόν με πρώτο σταθμό την αρχαιότητα και τον Αριστοτέλη. Στο έργο του «Περί Ουρανού», αναφέρει ότι η Γη είναι στρογγυλή, «η γήινη σκιά πάντα έκανε μια κυκλική στεφάνη πάνω στο φεγγάρι κατά τη διάρκεια μιας σεληνιακής έκλειψης, η οποία εξηγείται μόνο αν η Γη ήταν σφαιρική. Εάν η Γη ήταν ένας δίσκος, η σκιά της θα εμφανιζόταν ως επιμηκυσμένη έλλειψη τουλάχιστον κατά τη διάρκεια της έκλειψη», ενώ έβαλε τη Γη στο κέντρο του Σύμπαντος, με τον Ήλιο και τη Σελήνη «να κινούνται σε κυκλικές τροχιές γύρω από τη Γη. Ομοίως, οι κινήσεις των υπόλοιπων πλανητών είναι συνδυασμός κυκλικών κινήσεων γύρω από τη Γη». Ο Αριστοτέλης ήταν υπέρμαχος του γεωκεντρικού μοντέλου, μια αντίληψη βαθιά συμβολική και ιδεατή, καθώς αντιπροσώπευε μια τάξη πραγμάτων και την τελειότητα, μέσω των κυκλικών τροχιών. Αποτελούσε προέκταση των πιστεύω του για τη θέση που έχουν τα πράγματα.

Ο Ερατοσθένης (276 – 194 πΧ) ήταν ο πρώτος που πέρα από τους μαθηματικούς υπολογισμούς σχεδίαζε πειράματα προκειμένου να αποδείξει τη θεωρία του. Τα περισσότερα χρόνια της ζωής του πέρασε στην Αλεξάνδρεια, όπου υπήρξε διευθυντής του Μουσείου. Το πιο σημαντικό πείραμά του ήταν η μέτρηση της ακτίνας της Γης, κάνοντας παρατηρήσεις στην Αλεξάνδρεια και τη Συήνη (το σημερινό Ασσουάν). Μέτρησε την απόσταση ανάμεσα στις δύο πόλεις και το μήκος της σκιάς μιας ράβδου στην Αλεξάνδρεια κατά τη διάρκεια του θερινού ηλιοστάσιου το μεσημέρι, θεωρώντας ότι στη Συήνη οι ακτίνες του Ήλιου την ίδια ώρα δεν δημιουργούν σκιά, δηλαδή ο Ήλιος πέφτει κάθετα (να τονιστεί ότι οι δυο μετρήσεις έγιναν ταυτόχρονα), οπότε, από το μέγεθος της σκιάς, υπολόγισε τη γωνία θ ανάμεσα στη ράβδο και τις ακτίνες του Ήλιου. Μέσω ομοίων τριγώνων, εξίσωσε δυο κλάσματα, την αναλογία της γωνίας θ προς 360ο (μοίρες ενός πλήρους κύκλου, όπως θεώρησε την περιφέρεια της Γης) με την απόσταση των πόλεων προς την περιφέρεια της Γης L. Έτσι, έλυσε ως προς την περιφέρεια της Γης, από την οποία μετά υπολόγισε την ακτίνα (L = 2πρ).

Ο αντίκτυπος της αριστοτελικής θεωρίας και του γεωκεντρικού συστήματος επηρέασε τον τρόπο σκέψης για πάνω από 1900 χρόνια. Μέσα από τις μελέτες των μοναχών – το μοναδικό μέρος παιδείας και πολιτισμού κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, όπου η Καθολική Εκκλησία ασκούσε καταλυτική επιρροή σε θέματα κουλτούρας και οι συνεχείς πόλεμοι μεταξύ των νεοσύστατων κρατών της Δυτικής Ευρώπης εξουθένωναν τους κατοίκους, οι οποίοι μόνο με τη μόρφωσή τους δεν ασχολούνταν – η θεωρία του ενσωματώθηκε στο δόγμα της Καθολικής Εκκλησίας, καθώς συμβάδιζε με τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο και το Θεό. Κατά συνέπεια, το γεωκεντρικό σύστημα έγινε μέρος της θρησκείας και όποιος τολμούσε να το αμφισβητήσει είχε να αντιμετωπίσει την Ιερά Εξέταση ως αιρετικός.

Ωστόσο, αν και είχε ξεχαστεί με το πέρασμα του χρόνου, ο Αρίσταρχος ο Σάμιος (310 – 230 πΧ) είχε διατυπώσει τη θεωρία του Ηλιοκεντρικού Συστήματος, την οποία επανέφερε στο προσκήνιο ο Νικόλαος Κοπέρνικος (1473 – 1543) και την απέδειξε ο Γαλιλαίος (1564 – 1642) μέσω παρατηρήσεων με το τηλεσκόπιο που ο ίδιος εφεύρε. Παρ’ όλα αυτά, η Καθολική Εκκλησία που ήταν αρκετά ισχυρή και είχε την εξουσία, με βαθιά ριζωμένη την αντίληψη του Γεωκεντρικού Συστήματος, τον πολέμησε, τον αφόρισε και τον ανάγκασε να απαρνηθεί τη θεωρία του. Όμως τα γρανάζια της ιστορίας είχαν αρχίσει να κινούνται και το τελειωτικό χτύπημα στην παρωχημένη πεποίθηση του γεωκεντρικού συστήματος έδωσε ο Κέπλερ, που μοντελοποίησε μαθηματικά την ελλειπτική κίνηση των πλανητών γύρω από τον Ήλιο, μην αφήνοντας κανένα περιθώριο για αμφιβολίες.

Ποιο όμως ήταν το πρόβλημα της Εκκλησίας; Με το γεωκεντρικό σύστημα, η Γη είναι το κέντρο του κόσμου και ο Θεός έχει το βλέμμα του στραμμένο στον άνθρωπο, φροντίζοντας το δημιούργημά του με τον Ήλιο και τη Σελήνη. Με το ηλιοκεντρικό σύστημα, ο Θεός απομακρύνεται και βλέπει ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, εφόσον η Γη δεν είναι τίποτα περισσότερο από έναν από τους πλανήτες, και μάλιστα ούτε ο μεγαλύτερος ούτε έχει κάτι άλλο ιδιαίτερο. Μάλιστα, δεν μπορούσαν καν να ξέρουν αν οι άλλοι πλανήτες ήταν κατοικήσιμοι ή όχι (μόλις πρόσφατα αποδείχθηκε ότι κανένας πλανήτης ή δορυφόρος του ηλιακού μας συστήματος δεν θα μπορούσε να φέρει ζωή παρόμοια με τη Γη). Η ορθή παρατήρηση και η φωνή της λογικής που ακουγόταν ολοένα και περισσότερο την ξεπέρασαν. Όσο περνούσαν τα χρόνια νέα αστέρια καταγράφονταν και η Αστροφυσική και η Κοσμολογία προσπαθούσαν να μελετήσουν την προέλευση του Σύμπαντος.

Το επόμενο χαρτί που τέθηκε επί τάπητος το έριξε ο Αϊνστάιν (1879 – 1955) με τη Γενική Σχετικότητα. Αφού πρώτα είχε αναγάγει την ταχύτητα του φωτός στο κενό ως παγκόσμια σταθερά (πειράματα που σύγχρονα επανεπιβεβαιώθηκαν στο διάστημα!!!!), ενώνοντας τις τρεις διαστάσεις του χώρου με την τέταρτη του χρόνου – δημιουργώντας την ιδέα του χωροχρόνου – κοίταξε πάλι προς τα άστρα για να επιβεβαιώσει τη θεωρία του.

Η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας είναι μια θεωρία βαρύτητας, η οποία εξισώνει τις βαρυτικές δυνάμεις με επιταχύνσεις. Ουσιαστικά η θεωρία μας λέει ότι μια μεγάλη μάζα προκαλεί καμπύλωση του χωροχρόνου, η οποία καμπύλωση, σαν γεωμετρική ιδιότητα προκαλεί επιταχυνόμενη κίνηση στις γειτονικές μάζες. Για παράδειγμα, φανταστείτε το Σύμπαν σαν ένα μεγάλο τεντωμένο σεντόνι. Αν πάνω στο σεντόνι αφήσουμε μεγάλες πέτρες (αντιπροσωπεύοντας τα αστέρια, πχ τον Ήλιο), η μάζα τους θα προκαλέσει βαθουλώματα στο σεντόνι, δηλαδή καμπύλωση. Αν πάλι, αφήσουμε σε ικανή απόσταση μικρότερες πέτρες (πχ Γη), αυτές θα κινηθούν αυθόρμητα προς τα βαθουλώματα λόγω του δημιουργημένου σχήματος. Από την επίδραση της βαρύτητας δεν γλιτώνει ούτε το φως.

Η Γενική Σχετικότητα ήταν μια θεωρία μπροστά από την εποχή της και αρχικά δεν είχε γίνει αποδεκτή. Όμως οι παρατηρήσεις είναι το οξυγόνο της επιστήμης και αναδεικνύουν ή ρίχνουν στον Καιάδα των ξεπερασμένων μια θεωρία, ο Αϊνστάιν χαμογελούσε καρτερικά, περιμένοντας τη δικαίωση να έρθει από τον ουρανό. Η έκλειψη Ηλίου το 1919, ορατή ως ολική από τη Δυτική Αφρική, επέτρεψε τη μέτρηση της καμπύλωσης του φωτός των μακρινών αστεριών όταν περνάει κοντά από τον Ήλιο και οι μετρήσεις ταυτίζονταν με τα θεωρητικά αποτελέσματα (οι εκλείψεις με το παροδικό σκοτάδι που προκαλούν βοηθούν να γίνουν διάφορες μετρήσεις και μελέτες που σχετίζονται με τον Ήλιο και καθίστανται αδύνατες υπό κανονικές συνθήκες λόγω της μεγάλης φωτεινότητας του Ήλιου). Για άλλη μια φορά, η αστρονομία ωθούσε προς τα μπροστά τις ιδέες του ανθρώπου και την εξέλιξή τους.

Στην καλύτερη κατανόηση της Γενικής Σχετικότητας και θεμελιώνοντας τα σύγχρονα πιστεύω της αστρονομίας, αποτελώντας τον τελευταίο μας σταθμό, ο Έντουιν Χαμπλ (1889 – 1953), έβαλε το Θεό να αγναντεύει ακόμα μεγαλύτερο χώρο, όταν το 1923 έδειξε ότι πέρα από το δικό μας Γαλαξία υπάρχουν και άλλοι, απέδειξε μάλιστα ότι οι Γαλαξίες απομακρύνονται ο ένας από τον άλλο με ταχύτητα ανάλογη της απόστασής τους, δηλαδή για παράδειγμα με μεγαλύτερη ταχύτητα απομακρύνονται οι Γαλαξίες που είναι πιο μακριά από το δικό μας. Επίσης, δεν υπάρχει κάποιο κέντρο στο Σύμπαν, παρά όλοι οι Γαλαξίες απομακρύνονται ο ένας από τον άλλο, δείγμα του ότι το Σύμπαν διαστέλλεται. (Μπορούμε να φανταστούμε την εικόνα σαν ένα ξεφούσκωτο μπαλόνι που έχουμε ζωγραφίσει τελίτσες πάνω του. Όταν φουσκώνουμε το μπαλόνι οι τελίτσες απομακρύνονται η μία από την άλλη, ενώ καμία δεν βρίσκεται στο κέντρο). Μάλιστα, είχε πει χαρακτηριστικά: «Βάλε έναν παρατηρητή σε όποια γωνιά του Σύμπαντος θέλεις. Θα δει ακριβώς τα ίδια πράγματα», κάτι που έμεινε γνωστό σαν νόμος του Χαμπλ. «Η ιστορία της αστρονομίας είναι η ιστορία απομακρυσμένων οριζόντων. Μελετάμε τα μικρότερα και αχνότερα άστρα, τα οποία απέχουν ολοένα και μεγαλύτερες αποστάσεις από αυτές που ξέρουμε και γνωρίζουμε ότι απλωνόμαστε στο σύμπαν. Όταν το αχνότερο νεφέλωμα να ανιχνευτεί με τα καλύτερα τηλεσκόπια, έχουμε φτάσει στα όρια του γνωστού σύμπαντος», είχε αναφέρει ο Χαμπλ για την αστρονομική έρευνα. Αυτό είχε σαν συνέπεια τη λογική σκέψη πως αφού το Σύμπαν διαστέλλεται, προφανώς θα ξεκίνησε από κάπου, οδηγώντας στη διατύπωση της Θεωρίας της Μεγάλης Έκρηξης από το Βέλγο Ζορζ Λεμαίτρ (1894 – 1966) το 1931 (το όνομα οφείλεται στον Χόιλ)

Η ίδια η προσωπικότητα του Χαμπλ ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, χαρακτηριστική της ιδιοσυγκρασίας όσων κοιτούν τα άστρα και ονειρεύονται. Για πολλά χρόνια ασχολούνταν με τον αθλητισμό και συγκεκριμένα με την πυγμαχία, στην οποία είχε κερδίσει διάφορα τουρνουά, σπούδασε νομική για δύο χρόνια προκειμένου να κάνει το χατίρι του πατέρα του, αλλά σύντομα αποφάσισε ότι ήταν προορισμένος να φτάσει ψηλά, στον τομέα της αστρονομίας, που ήταν το μεράκι του. Απενοχοποιημένος, αφοσιώθηκε στις σπουδές του στην αστρονομία, ανοίγοντας την πόρτα σε μια λαμπρή καριέρα στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, αποτελώντας πρότυπο σύγχρονου αστρονόμου. Τελικά, κατάφερε να φτάσει πιο ψηλά από όσο θα μπορούσε ένας άνθρωπος, καθώς προς τιμή του ονομάστηκε ο κομήτης Χαμπλ που είναι ίσως ο πιο διάσημος κομήτης που επισκέπτεται συχνά πυκνά τη Γη μας, και το διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ που τέθηκε σε τροχιά γύρω από τη Γη το 1990, δίνοντας τις πιο ενδιαφέρουσες φωτογραφίες που παίρνουν οι αστρονόμοι. «Εξοπλισμένος με τις πέντε αισθήσεις του, ο άνθρωπος εξερευνά το σύμπαν και ονομάζει την περιπέτεια ‘Επιστήμη’», είχε αναφέρει στο ερώτημα για το ενδιαφέρον του για την αστρονομία.

Στο σήμερα ηγετικό ρόλο στη διαμόρφωση των ιδεών παίζει το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ, που έχει ως κύριο στόχο να επεκτείνει στο έπακρο την έρευνα που είχε αρχίσει ο ίδιος. Συνολικού κόστους τριών δισεκατομμυρίων δολαρίων, αποτελεί για τους αστρονόμους μια αναντικατάστατη ευκαιρία να δώσουν απαντήσεις σε βασικά ερωτήματα για την προέλευση και την εξέλιξη του Σύμπαντος, ενώ στα χρόνια της λειτουργίας του έχει κεντρίσει ιδιαίτερα το ενδιαφέρον και τον ενθουσιασμό της επιστημονικής κοινότητας γιατί έχει ήδη αποδείξει την ικανότητά του να διακρίνει ουράνια αντικείμενα σε απόσταση δέκα φορές πιο μακριά. Μας δίνεται δηλαδή η ευκαιρία να εξερευνήσομε ένα χώρο 1.000 φορές μεγαλύτερο (στις τρεις κατευθύνσεις), με αποτέλεσμα να δούμε αντικείμενα που μέχρι σήμερα ούτε καν υποψιαζόμασταν ότι υπάρχουν. Ο στόχος του; «να δει πιο πολλά, πιο μακριά, πιο βαθιά», θυμίζοντας τη σχέση του Χαμπλ με τον αθλητισμό.
Ένα από τα σύγχρονα προβλήματα και ερωτήματα της αστρονομίας είναι η ύπαρξη της σκοτεινής ύλης. Ως "σκοτεινή" θεωρείται η ύλη που συνίσταται από υποθετικά σωματίδια ύλης, άγνωστης σύνθεσης, τα οποία δεν εκλύουν ούτε αντανακλούν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία ώστε να μπορούν να γίνουν άμεσα ανιχνεύσιμα από τα γνωστά αστρονομικά όργανα παρατήρησης. Παρατηρώντας ξανά τον ουρανό, οδηγηθήκαμε στην υπόθεση της ύπαρξης της σκοτεινής ύλης προκειμένου να εξηγηθούν διάφορες αστρονομικές παρατηρήσεις που δεν συμφωνούν με τη συνήθη θεωρία για τη βαρύτητα, όπως ανωμαλίες στην ταχύτητα περιστροφής των αστέρων στις παρυφές των γαλαξιών. Η ταχύτητα αυτή είναι μεγαλύτερη από την αναμενόμενη, πράγμα που εξηγείται είτε με την παραδοχή ότι η υπάρχουσα θεωρία για τη βαρύτητα είναι λάθος (πράγμα όμως για το οποίο υπάρχουν πολλά αντίθετα επιχειρήματα) είτε με τη θεώρηση της ύπαρξης μιας μεγάλης ποσότητας μάζας. Η ύπαρξη της σκοτεινής ύλης θα έλυνε ένα πλήθος προβλημάτων συνέπειας στη θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης (την αρχή του Σύμπαντος και του χωροχρόνου). Το 2007 το Χαμπλ έδωσε φωτογραφίες από δακτύλιο σκοτεινής ύλης 5 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά. «Αυτή είναι η πρώτη φορά που ανιχνεύεται σκοτεινή ύλη, έχοντας μια μοναδική δομή που είναι διαφορετική από τα αέρια και τους γαλαξίες στα σμήνη. Παρόλο που η αόρατη ύλη είχε βρεθεί και παλιότερα σε άλλα γαλαξιακά σμήνη, ποτέ δεν είχε ανιχνευτεί να είναι τόσο ισχυρά διαφοροποιημένη από τα θερμά αέρια και τους γαλαξίες που συγκροτούν τα γαλαξιακά σμήνη», λέει ο αστρονόμος James Jee, μέλος της ομάδας που εντόπισε το δακτύλιο της σκοτεινής ύλης. Παρόλο που οι επιστήμονες δεν μπορούν να δουν τη σκοτεινή ύλη, ανιχνεύουν την ύπαρξή της σε σμήνη γαλαξιών παρατηρώντας πώς η βαρύτητά της λυγίζει το φως σε γειτονικούς γαλαξίες. Μάλιστα, στη σκοτεινή ύλη κάποιοι αναζητούν την ύπαρξη του Θεού, κλείνοντας τον κύκλο της σχέσης της επιστήμης με το Θεό!!!
Με 500 δισεκατομμύρια Γαλαξίες στο Σύμπαν και τον Ήλιο ένα κοινό άστρο, ο Θεός σίγουρα βλέπει ένα πολύ μεγαλύτερο χώρο από όσο θα μπορούσαμε να φανταστούμε και αυτό σίγουρα πλήττει τον εγωισμό μας περί μοναδικότητας. Ο σύγχρονος άνθρωπος, έχοντας αποδεχτεί και διδαχτεί τις ιδέες της Αστρονομίας για την προέλευση και την καταγωγή του Σύμπαντος, κοιτάζοντας τα άστρα μπορεί να έγινε λίγο πιο κυνικός και αδιάφορος για το Θεό και να χάθηκε ο ρομαντισμός των ποιητών, παρ’ όλα αυτά, η ιδέα ότι είμαστε ‘παιδιά των αστεριών’ τελικά συμπληρώνει τον ποιητή που «μετράει τ’ άστρα» και ονειρεύεται.

Το όνειρο του Τέσλα

Κινητά τηλέφωνα, (ασύρματο) ίντερνετ, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (γεωθερμική, ηλιακή). Λέξεις που μας θυμίζουν εφαρμογές των τελευταίων δεκαπέντε χρόνων και ορίζουν ουσιαστικά τη μετάβαση από τον 20ό στον 21ο αιώνα. Το ότι υπήρξε ένας άνθρωπος που είχε μιλήσει για όλα αυτά (και μάλιστα είχε σχεδιάσει τα περισσότερα, χωρίς να κατορθώσει, όμως να τα υλοποιήσει όλα) στο τέλος του 19ου αιώνα, μας προκαλεί θαυμασμό και δέος. Βέβαια, όπως ίσως θα ήταν αναμενόμενο για έναν άνθρωπο που βρίσκεται μπροστά από την εποχή του, πέθανε φτωχός και στην αφάνεια, με το FBI να τον έχει βάλει στο στόχαστρο, ανοίγοντάς του φάκελο. Μάλιστα, φρόντισαν να εξαφανίσουν το όνομά του από τη Βίβλο των Επιστημών και να αποδώσουν επιτεύγματά του σε άλλους εφευρέτες. Άτομα που το όραμά τους ξεπερνά τα όρια και τις κοινωνικές δομές, τους συμβιβασμούς που επιβάλλονται από τα τεχνολογικά φράγματα, αλλά και τα οικονομικά κέντρα εξουσίας, με το έργο τους να έχει τη δυναμική να αλλάξει τον κόσμο και τους συσχετισμούς των δυνάμεων, κατά πόσο έχουν το δικαίωμα να ονειρεύονται και να ανατρέπουν την πραγματικότητα; Το «θέλω» είναι πολυτέλεια, καθώς εξυπηρετούν καλύτερα το κατεστημένο χωρίς το όραμά τους. Έτσι έχει προγραμματιστεί να τους φτιάχνει το σύστημα, ως ένα είδος αποστειρωμένων επιστημόνων. Και όμως, ένας οραματιστής της επιστήμης, ο «Δυτικός Μάγος», όπως τον αποκαλούσαν, συγκρούστηκε, νικήθηκε, αλλά έφτασε ως το τέλος, με την ακεραιότητα και την πίστη του ακλόνητες. Σαν τρέιλερ από επερχόμενο μπλοκμπάστερ η ζωή του, με ένα όνειρο που ακόμα περιμένει να πραγματοποιηθεί στο κέντρο της.

Το όνομά του είναι Νίκολα Τέσλα (1856 – 1943), γεννημένος σε ένα χωριό της Κροατίας της τότε Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας, τα πιο δημιουργικά χρόνια της ζωής του τα πέρασε στις ΗΠΑ όπου και πήρε την υπηκοότητα. Για τους γνώστες της γενικής φυσικής, αυτό το όνομα θα τους θυμίζει τη μονάδα μέτρησης της έντασης του μαγνητικού πεδίου. Οι περισσότεροι θα υπέθεταν ότι πρόκειται για έναν επιστήμονα σαν τόσους άλλους, όπου κάτι σημαντικό θα έκανε στον ηλεκτρομαγνητισμό. Η πραγματικότητα ξεπερνάει κάθε προσδοκία, καθώς πρόκειται για μία από τις πιο ενδιαφέρουσες προσωπικότητες που έζησε ποτέ στον πλανήτη. Όπως αναφέρει ο Λόρδος Κέλβιν, «ο Τέσλα συνεισέφερε στην επιστήμη του ηλεκτρισμού περισσότερο από οποιονδήποτε άνθρωπο πριν από αυτόν». Οραματιστής, αφοσιωμένος στη δουλειά του, με τεράστια αποθέματα θέλησης και πάθους, αλλά και ένα αξιοζήλευτο μυαλό, μια διάνοια που αφιέρωσε τον εαυτό του στην ανθρωπότητα και στην ανάπτυξη του βιοτικού επιπέδου της μέσω των εφευρέσεών του. Μοναδικό του σφάλμα; Γεννήθηκε 100 χρόνια νωρίτερα. Όπως χαρακτηριστικά είπε ο Ότις Καρ, «αν ελπίζετε να καταλάβετε τον Τέσλα, θα πρέπει να ρυθμίσετε το νου σας μέχρι το Θεό».

Κατοχύρωσε περισσότερες από 800 πατέντες, με τις σημαντικότερες εφευρέσεις του να είναι το ραδιόφωνο (που αποδίδεται στο Μαρκόνι, για το οποίο μάλιστα τιμήθηκε με Νόμπελ Φυσικής το 1909, χρησιμοποιώντας «17 δικές μου πατέντες», όπως είχε πει ο Τέσλα), το εναλλασσόμενο ρεύμα (το οποίο αποδίδεται στον Τόμας Έντισον, ο οποίος όμως αρχικά επέμενε στη χρήση του συνεχούς ρεύματος. Ο Τέσλα ήταν αυτός που υποστήριζε ότι η τεχνολογία του συνεχούς ρεύματος, παρά την απλότητά της, είχε το σημαντικό μειονέκτημα ότι παρήγαγε ρεύμα σχετικά χαμηλής έντασης, η ισχύς του οποίου μειωνόταν ακόμη περισσότερο καθώς το ρεύμα ταξίδευε μέσα από τα καλώδια. Η τεχνολογία εναλλασσόμενου ρεύματος από την άλλη, δεν αντιμετώπιζε ανάλογους περιορισμούς. Χρησιμοποιώντας μετασχηματιστές εναλλασσόμενου ρεύματος, η αρχική ένταση μπορούσε να φτάσει τα 300,000 βολτ και περισσότερο. Τεράστιες ποσότητες ισχύος μπορούσαν να ταξιδέψουν για πολλά χιλιόμετρα προτού μειωθεί η έντασή τους σε ασφαλέστερα επίπεδα από νέους μετασχηματιστές. Άλλες από τις γνωστότερες ευρεσιτεχνίες του είναι το πηνίο Τέσλα, (με το οποίο δημιούργησε ηλεκτρικό ρεύμα που εναλλασσόταν σε πολύ υψηλή συχνότητα και άνοιξε το δρόμο για τη μετάδοση ραδιοφωνικού και τηλεοπτικού σήματος καθώς και την ασύρματη αποστολή ηλεκτρικής ισχύος. Το κατασκεύασε σε ένα απόμακρο εργαστήριο στο Κολοράντο και δημιούργησε ισχυρά ηλεκτρομαγνητικά πεδία υψηλής συχνότητας και κατάφερε ασύρματη αποστολή 10,000 watts φωτίζοντας 200 λάμπες που βρίσκονταν περισσότερα από σαράντα χιλιόμετρα μακριά), η τουρμπίνα Τέσλα, έκανε τα πρώτα σχέδια για το ελικόπτερο, καθώς και για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αλλά το μεγαλύτερό του όνειρο ήταν η ασύρματη μεταφορά ενέργειας.

Μεγαλωμένος μέσα σε οικογένεια ορθόδοξων ιερέων, σπούδασε στο Πολυτεχνείο του Γκρατζ της Αυστρίας και συνέχισε στη Βουδαπέστη. Βρέθηκε στο Παρίσι να δουλεύει για την εταιρεία του Έντισον, συνέχισε για λίγο στο Στρασβούργο, μέχρι που ο ίδιος ο Έντισον, ήδη καταξιωμένος από τότε, του ζήτησε να δουλέψει μαζί του στη Νέα Υόρκη. Κάπως έτσι άρχισε το Αμερικάνικο Όνειρο του Τέσλα, το οποίο ώρες – ώρες μετατρεπόταν σε εφιάλτη. Όμως, αυτός πάντα μάζευε τα κομμάτια του και ξεκινούσε πάντα από την αρχή.

Από τα πιο δημιουργικά του χρόνια ήταν στο Κολοράντο, όπου ένα και κάτι χρόνο (1899 – 1900) κατόρθωσε να δημιουργήσει τεχνητές αστραπές μήκους 40 μέτρων, αλλά και να ανάψει λαμπτήρες σε απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων. Εκεί ο Τέσλα ανακάλυψε ότι «η Γη πάλλεται από ηλεκτρικές δονήσεις και πως μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως συντονιστικός αγωγός ως ένα είδος δονούμενου διαπασών που θα μπορούσε να στέλνει δωρεάν ενέργεια σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης». Η θεωρητική βάση στην οποία στηρίχθηκε για να κάνει τις έρευνές του ήταν οι γενικές εξισώσεις της φυσικής από τον Maxwell (1864), και όχι η απλοποιημένη έκδοσή τους, που την επίλυσή τους έκανε ο Lorentz το 1892. Στην επίλυση του Lorentz υπάρχει μόνο το συμμετρικό κομμάτι των αρχικών εξισώσεων του Maxwell (κι αυτό απλοποιημένο) και μ’ αυτό δουλεύουν μέχρι σήμερα όλοι οι μηχανικοί. Όμως αυτό το κομμάτι αγνοεί την ασυμμετρία που επιτρέπει την λήψη ενέργειας από το «κενό» όπως το λένε οι σημερινοί επιστήμονες ή τον αιθέρα που θεωρούσαν τότε. Τότε εφεύρε τη συσκευή για την «Μετάδοση ηλεκτρικής Ενέργειας με φυσικά μέσα», δηλ. για την ασύρματη μεταφορά ενέργειας που κατοχύρωσε ως ευρεσιτεχνία το 1905.

Για την μετάδοση της ενέργειας ο Τέσλα γράφει ότι θα γίνεται μέσω του Παγκόσμιου Συστήματος. Ας αφήσουμε τον ίδιο το δημιουργό να μιλήσει για το όραμά του:
«Το Παγκόσμιο Σύστημα έχει προκύψει από ένα συνδυασμό αρκετών αρχικών ανακαλύψεων που έγιναν από τον εφευρέτη στην πορεία μιας μακρόχρονης έρευνας και πειραματισμού. Κάνει δυνατή όχι μόνο την άμεση και ακριβή ασύρματη μετάδοση όλων των ειδών σημάτων, μηνυμάτων ή γραμμάτων σε όλα τα μέρη του κόσμου, αλλά επίσης τη διασύνδεση του σημερινού τηλεγράφου, τηλεφώνου και άλλων σταθμών σημάτων χωρίς καμία αλλαγή του υπάρχοντος εξοπλισμού». Ο Τέσλα πίστευε ότι θα μπορούσε η Γη να χρησιμοποιηθεί ως φυσικός αγωγός ώστε να εκμηδενιστούν οι αποστάσεις και να εγκαταλειφθούν τα καλώδια. «Ένα από τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματά του είναι ότι οποιαδήποτε συσκευή που μπορεί να λειτουργήσει με καλώδια (σε μια περιορισμένη απόσταση) μπορεί να ενεργοποιηθεί χωρίς τεχνητούς αγωγούς και με την ίδια ευκολία και ακρίβεια σε αποστάσεις δίχως όρια, πέρα από αυτά που επιβάλλουν οι φυσικές διαστάσεις της υδρογείου. Επομένως, με αυτή την ιδανική μέθοδο μετάδοσης δεν θα ανοίξουν μόνο καινούρια πεδία για εμπορική εκμετάλλευση, αλλά θα επεκταθούν απεριόριστα και τα παλιά.
Το Παγκόσμιο Σύστημα βασίζεται στην εφαρμογή των ακολούθων σημαντικών εφευρέσεων και ανακαλύψεών μου:
Ο Μετασχηματιστής Τέσλα. Με αυτό έχουν παραχθεί από τον εφευρέτη ρεύματα πολλές φορές δυνατότερα από όσα παράγονται με τους συνηθισμένους τρόπους και σπινθηρίζει σε μήκος πάνω από εκατό πόδια.
Ο Μεγεθυντικός Πομπός. Με τη χρήση του έχω ήδη δημιουργήσει ηλεκτρικές εκκενώσεις μεγαλύτερης έντασης του κεραυνού και εξαπέλυσα ένα ρεύμα ικανό να ανάψει περισσότερους από διακόσιους λαμπτήρες πυράκτωσης γύρω από την υδρόγειο.
Το Ασύρματο Σύστημα Τέσλα. Προσεκτικές δοκιμές και μετρήσεις, σε σύνδεση με έναν πειραματικό σταθμό μεγάλης δραστηριότητας που στήθηκε από τον εφευρέτη στο Κολοράντο, έχουν αποδείξει ότι αν είναι ανάγκη μπορεί να μεταβιβαστεί ενέργεια σε οποιαδήποτε επιθυμητή ποσότητα στην άλλη άκρη του πλανήτη, με απώλεια που δεν ξεπερνά το λίγο τοις εκατό.
Η Τέχνη της Εξατομίκευσης. Κάνει δυνατή τη μετάδοση σημάτων ή μηνυμάτων απολύτως μυστικών και αποκλειστικών κι από ενεργητική και παθητική άποψη, που σημαίνει μη παρεμβατικά και μη παρεμβάσιμα. Κάθε σήμα είναι σαν ένα άτομο με αναμφισβήτητη ταυτότητα και κυριολεκτικά δεν υπάρχει κανένα όριο στον αριθμό των σταθμών ή των οργάνων που μπορούν να λειτουργούν ταυτόχρονα χωρίς να ενοχλούνται μεταξύ τους στο ελάχιστο.
Τα Γήινα Στατικά Κύματα: Αυτή η υπέροχη ανακάλυψη, ερμηνευμένη λαϊκά, σημαίνει ότι η Γη ανταποκρίνεται σε ηλεκτρικές δονήσεις ορισμένης οξύτητας ακριβώς όπως το διαπασών σε ορισμένα ηχητικά κύματα. Αυτές οι συγκεκριμένες ηλεκτρικές δονήσεις, οι ικανές να διεγείρουν δυναμικά την υδρόγειο σφαίρα, έχουν αναρίθμητες εφαρμογές, μεγάλης σπουδαιότητας, και εμπορικές και από πολλές άλλες απόψεις».
Μέσω αυτού, πίστευε πως ολόκληρος ο πλανήτης θα μπορούσε να διασυνδεθεί ενεργειακά αν κατασκευαζόταν ένα δίκτυο από πύργους εκπομπής και λήψης ηλεκτρικής και ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας. Ακόμη και η ίδια η γη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά τεράστιων ποσοτήτων ενέργειας, έτσι ώστε ο καθένας να ήταν σε θέση ν’ αντλήσει ενέργεια χώνοντας απλά μια μεταλλική ράβδο στο έδαφος! Ο Τέσλα υποστήριζε πως η εκπεμπόμενη ενέργεια θα μπορούσε να μετατρέψει τις παγωμένες εκτάσεις σε καλλιεργήσιμη γη, θα καθάριζε τις πόλεις από τα καυσαέρια, θα καταργούσε τους πολέμους, την πείνα και τη φτώχεια. Αν και ορισμένοι πίστευαν πως αυτά που έλεγε ο Τέσλα θα έπρεπε να μπουν στο «κουτί με τις παλαβομάρες» της ανθρωπότητας, εντούτοις η σύγχρονη επιστήμη και οι τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις δείχνουν να τον δικαιώνουν. «Η δυνατότητα ασύρματης μεταφοράς ενέργειας διαμέσου του φυσικού περιβάλλοντος και σε μεγάλες αποστάσεις, θα δημιουργήσει ανεξάντλητες πηγές πλούτου και δύναμης, θέτοντας ακόμη και την ίδια την ηλιακή ενέργεια στην υπηρεσία του ανθρώπου», έγραφε.

Σήμερα, οι συνεχιστές του Τέσλα, πιστεύουν ότι η ενέργεια μπορεί να μεταδίδεται ασύρματα με τα εξής βήματα:
1) Ηλεκτρική ενέργεια τροφοδοτεί την κεραία, η οποία κατασκευάζεται από χαλκό
2) Η κεραία συντονίζεται σε μια συχνότητα περίπου 10MHz, παράγοντας ηλεκτρομαγνητικά κύματα
3) Η ενέργεια από την κεραία μεταδίδεται μέχρι 2m
4) Η ηλεκτρική ενέργεια έρχεται στην κεραία του lap-top, η οποία πρέπει επίσης να συντονίζεται στα 10MHz. Η ενέργεια χρησιμοποιείται για να επαναφορτίσει τη συσκευή
5) Ενέργεια που δεν μεταφέρεται στο lap-top επανέρχεται εκ νέου στην πρώτη κεραία. Άνθρωποι ή άλλα αντικείμενα δεν επηρεάζονται καθώς δεν συντονίζονται στα 10MHz.
Δηλαδή, μια απλή κεραία χαλκού σχεδιασμένη να έχει συντονισμό μεγάλου χρόνου θα μπορούσε να μεταφέρει την ενέργεια σε ένα lap-top που η κεραία του θα συντονιζόταν στην ίδια συχνότητα. Ο υπολογιστής τότε θα ήταν αληθινά ασύρματος.

Βέβαια, κάτι τέτοιο θα σήμαινε ταυτόχρονα την παύση του πολέμου και την παγκόσμια ειρήνη: «Ο πόλεμος δεν μπορεί να αποφευχθεί αν δεν εξαλειφθεί η φυσική αιτία της επανάληψής του, και αυτή σε τελική ανάλυση είναι η αχανής έκταση του πλανήτη επάνω στον οποίο ζούμε. Μόνο μέσω του εκμηδενισμού της απόστασης από κάθε άποψη – όταν η μετάδοση πληροφοριών, η μεταφορά επιβατών και εφοδίων και η μεταβίβαση ενέργειας θα είναι συνθήκες που θα επικρατήσουν μια μέρα εξασφαλίζοντας τη μονιμότητα των φιλικών σχέσεων… Η ειρήνη μπορεί να έρθει μόνο σαν φυσικό αποτέλεσμα της παγκόσμιας διαφώτισης… μ’ ένα τέλειο σύστημα της ασύρματης μετάδοσης της ενέργειας σε οποιαδήποτε απόσταση, ο άνθρωπος θα είναι σε θέση να λύσει όλα τα προβλήματα της υλικής του ύπαρξης. Η απόσταση, που είναι το κύριο εμπόδιο στην ανθρώπινη πρόοδο, θα εκμηδενιστεί εντελώς όσον αφορά τη σκέψη, τη λέξη, και τη δράση. Η ανθρωπότητα θα ενωθεί, οι πόλεμοι θα γίνουν αδύνατοι, και η ειρήνη θα βασιλέψει στο ανώτατο επίπεδο».

Αυτή η σκέψη είναι το κίνητρο του Τέσλα και ο πυρήνας του έργου του. Μια πανανθρώπινη σκέψη τόσο απλή: η επιστήμη στην υπηρεσία του ανθρώπου. Στην υπηρεσία και των αδυνάτων και των δυνατών, ώστε μέσω της γνώσης να εξομαλυνθούν οι διαφορές, ο Τέσλα, ως άλλος σύγχρονος Προμηθέας έδωσε στους ανθρώπους τη φωτιά και προκάλεσε την οργή του Δία, όπως γράφει ο Γιώργος Στάμκος. Μια ουσιαστική αναδιανομή εξουσίας, με ωφελούμενο τον αδύναμο. Τι χρειαζόταν όμως για να γκρεμιστεί και το τελευταίο εμπόδιο;

Λίγο πριν το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο ο Τέσλα ισχυρίστηκε ότι είχε αναπτύξει την «Ακτίνα Θανάτου» ή «Ουράνια Ασπίδα», μια εφεύρεση, που, όπως έγραψε στον ανιψιό του Σάσα Κοσάνοβιτς, «πρόκειται για όπλο που θα άλλαζε το ρου του πολέμου, ένα όπλο που μπορεί να προστατέψει από κάθε επίθεση. Πρόκειται για την ανακάλυψη μιας νέας αρχής για τη μεταφορά απεριόριστης ισχύος ενέργειας, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την άμυνα κάθε χώρας. Θα δώσει σε όποιον το χρησιμοποιήσει φοβερή δύναμη, διότι θα έχει τη δυνατότητα να καταστρέψει το κάθε μηχάνημα, να κάνει την πυρίτιδα να εκραγεί και άλλα παρόμοια». Αυτές οι πληροφορίες ήταν που προκάλεσαν το ενδιαφέρον των μυστικών υπηρεσιών (καθώς ενδιαφέρονταν να το χρησιμοποιήσουν για λογαριασμό τους, σε αντίθεση με τον Τέσλα που το προόριζε για όλους, ιδεαλιστικά σκεπτόμενος).

Όμως, η ιδιοφυΐα και οι ιδέες του είχαν να αντιμετωπίσουν τη νέμεσή τους: την πεζή πραγματικότητα. Ο Τέσλα απολάμβανε την εκτίμηση της επιστημονικής κοινότητας (τον είχαν προτείνει για δύο νόμπελ, αλλά αυτός αρνήθηκε λόγω ιδιοσυγκρασίας. Μάλιστα είχε πει «Προτιμώ οι εργασίες μου να διαβάζονται μετά από 200 χρόνια παρά να παίρνω τίτλους και διακρίσεις») και ήταν το αγαπημένο παιδί των media (τον αποκαλούσαν «γητευτή των ρευμάτων»), όμως οι υποστηρικτές του λιγόστευαν. Ο κύριος χορηγός του, ο μεγαλοβιομήχανος J.P. Morgan, σιγά σιγά απέσυρε την οικονομική στήριξή του, καθώς προέβλεπε ότι η έρευνά του γινόταν με ιδεαλιστικά κίνητρα και όχι επιχειρηματικά, που θα του έφερναν κέρδος, ενώ ταυτόχρονα το κόστος της έρευνας αυξανόταν. Επίσης, η Αμερικανική Κυβέρνηση τον στοχοποίησε. Εξάλλου, όταν πέθανε, φτωχός και ξεχασμένος σε ένα φτηνό ξενοδοχείο της Νέας Υόρκης, το FBI ήταν το πρώτο που εισέβαλλε στο δωμάτιό του, κατάσχοντας το προσωπικό του αρχείο, αρνούμενο να το παραδώσει παρά το 1952 (9 χρόνια μετά το θάνατό του) και μόνο ένα μέρος του, στον ανιψιό και μοναδικό του κληρονόμο. Ο Σάσα Κοσάνοβιτς παρέδωσε το αρχείο στο σέρβικο κράτος, το οποίο ήταν το μόνο που δεν τον ξέχασε ποτέ. Μάλιστα, κατά το γιουγκοσλάβικο βομβαρδισμό του 1ου Παγκόσμιου Πολέμου, ήλπιζαν πως ο μεγάλος εφευρέτης δεν θα τους άφηνε αβοήθητους, παρά θα έστελνε την Ουράνια Ασπίδα του να τους προστατεύσει. Το 2006, με τη συμπλήρωση των 150 χρόνων από τη γέννηση του Τέσλα, το αεροδρόμιο του Βελιγραδίου μετονομάστηκε σε αεροδρόμιο Νικολά Τέσλα. Επίσης, στην ίδια πόλη στεγάζεται το μουσείο Τέσλα, στο οποίο φυλάσσεται όλο το αρχείο του, όπως το παρέδωσε ο Κοσάνοβιτς.

«Το σχέδιό μου καθυστέρησε από τις δυνάμεις της Φύσης. Ο κόσμος δεν ήταν έτοιμος γι’ αυτό. Ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του, αλλά οι ίδιοι νόμοι θα επικρατήσουν στο τέλος και θα το κάνουν να επιτύχει θριαμβευτικά … Οι ανακαλύψεις μου ευαγγελίζονται έναν κόσμο όπου η ανθρωπότητα θα είναι ενωμένη, οι πόλεμοι θα είναι αδύνατοι και όπου θα βασιλεύει η ειρήνη…. Λέτε ότι αγαπάτε τους ανθρώπους. Εγώ δεν τους αγαπώ. Εκείνο που εγώ αγαπώ είναι η ανθρωπότητα».